Компјутери

toc =Компјутер. Структура на компјутер =

=Материјали за компјутерите =

**Компјутерски систем**

Компјутерот е машина способна да работи автоматски, што значи дека ги извршува потребните операции без учество на човекот. Но, човекот треба да ги обезбеди податоците и програмите според кои ќе работи компјутерот. Затоа секој компјутер мора да има машински дел или хардвер (hardware) и програмски дел или софтвер (software). Овие два дела дејствуваат заедно како целина и го сочинуваат компјутерскиот систем. Компјутерски систем = машински дел + програмски дел Машинскиот дел е сè она што можеш да го видиш или да го допреш − од најголемите делови што веднаш ги забележуваш (како што се куќиштето или мониторот), преку деловите вградени во куќиштето (како што е процесорот), па сè до најситните жички и шрафчиња. Програмски дел се сите програми што ги извршува еден компјутер − од програмите неопходни за работа на компјутерот, преку програмите што ни се потребни за некоја работа, па сè до програмите за забава и игра. **Машинскиот дел** Компјутерот е изграден од многу физички делови. Секој од тие делови има посебна функција и тие работат заедно за да може компјутерот да биде оперативен. **Машинскиот дел го сочинуваат сите физички единици што можеме да ги допреме и видиме.** __**Основната градба на персоналниот компјутер**__ Персоналниот компјутер најчесто се состои од: куќиште (централна единица), монитор, тастатура и глувче, кои ја сочинуваат основната компјутерска конфигурација. Овие делови можеш да ги видиш, но во куќиштето се сместени и некои делови што не можеш да ги видиш, а се многу значајни за компјутерот, како што се: процесорот, внатрешната меморија и хард дискот. Машинскиот дел на компјутерот се дели на: централна единица, периферни единици и надворешни мемории. Централната единица се дели на: процесор и централна меморија. Периферните единици се делат на: влезни, излезни и влезно-излезни. <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">Основна задача на секој компјутер е обработката на податоци. За да може да ја извршува оваа задача, секој компјутер мора да има: ♦♦<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">**Процесор** − дел кој обработува податоци и во кој се извршуваат програмски инструкции и операции; ♦♦<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">**Внатрешна (оперативна) меморија** − дел во кој се чуваат податоците и програмите додека работи компјутерот;  ♦♦<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">**Влезни единици** − делови со кои внесуваме податоци и дава- ме наредби (тастатура, глувче, скенер...);  ♦♦<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">**Излезни единици** − делови за прикажување на податоците (монитор, печатач...);  ♦♦<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">**Надворешни мемории** − делови каде се чуваат податоците кога не работи компјутерот (хард диск, дискети, CD...). <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">**Централната или внатрешната меморија се дели на РАМ и РОМ.** <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">ROM е кратенка од read only memory, што значи дека од неа можеме само да читаме податоци, но не и да ги менуваме или да запишуваме нови податоци во неа. Тука се наоѓаат програмите што се потребни за да може да работи компјутерот. Податоците кои се впишани во ROM се трајни, односно не се бришат со исклучување на компјутерот. <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">RAM е кратенка од random access memory, што значи дека од неа можеме да читаме и во неа да запишуваме податоци колку пати сакаме. Се користи за привремено чување на податоците и на програмите што се користат во моментот, што овозможува тие брзо да бидат пронајдени и испратени до процесоротсорот. Затоа се нарекува уште и работна меморија. Податоците во RAM не се трајни, тие се менуваат во текот на работата и се бришaт со исклучување на компјутерот од струја. = =

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif;">План за лекцијата (Основни компјутерски елементи стр.30-33)
- Основни компјутерски елементи се: машински дел или хардвер (hardware) и програмски дел или софтвер (software) - Хардверот се дели на: единица, периферни единици и единици за меморирање - Централната единица се дели на: процесор и централна меморија - Што има на предната страна на куќиштето? - Што има на задната страна на куќиштето? - Што значи да се рестартира еден компјутер?

=<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif;">Машински дел на компјутер. Централна единица = <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif;">media type="custom" key="7382223"

=План за лекцијата:= =__ Машински дел на компјутерот. Централна единица (стр. 41-42) __=


 * 1) Делови во куќиштето
 * 2) Матична плоча
 * 3) Процесор – карактеристики на процесор
 * 4) РАМ меморија
 * 5) РОМ меморија
 * 6) Тврд диск
 * 7) Електронски картици
 * 8) Како се одвива обработката на податоците – се преземаат податоците од хард дискот и се сместуваат во РАМ меморијата. Од таму во процесорот се врши обработката на податоците и на крај се зачувуваат на хард дискот или се издаваат.

=<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif;">Периферни уреди =

media type="custom" key="27891021"

__Периферни уреди (стр. 34-41)__

 * Како се делат периферните единици?
 * Кои се влезни, а кои излезни единици?
 * Какви тастатури постојат?
 * Кои видови копчиња постојат на тастатурата?
 * Кои функции ги имаат копчињата на глувчето?
 * Каква улога има скенерот?
 * Какви монитори постојат?
 * Како се мери големината на мониторот?
 * Што е резолуција?
 * Какви печатачи постојат, кој е најбрз и најквалитетен?

=<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">Уреди за меморирање =

<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">media type="custom" key="27891027" = =

__Единици за меморирање__
- Што спаѓа во главна, а што во помошна меморија. - Кои уреди се за трајно, а кои за привремено зачувување на податоците. - Што е капацитет на меморијата. - Најмала единица за мемориски капацитет - Што се зачувува во еден бајт - Единици за мемориски капацитети и претварање на една во друга единица, подредување, споредба на мемориски капацитети - Уреди за трајно зачувување на податоци - Видови на ЦД - ДВД и видови на ДВД - УСБ - Хард диск – тврд диск

=Прашања за хардвер за темата:=

Тема: Компјутери Прашања за хардвер =<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">Споредба на компјутерски конфигурации = =<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">Систематизирање на знаењето = =<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">Програмски дел на компјутерот. Компјутерски игри =
 * 1) Основни компјутерски елементи
 * 2) Што го сочинува хардверот?
 * 3) Како се дели хардверот
 * 4) Како се дели централната еднициа?
 * 5) Како се делат периферните уреди?
 * 6) Што има на предната страна на куќиштето, а што на задната
 * 7) Кои делови ги има во куќиптето
 * 8) Наброј ги влезните и излезните уреди
 * 9) Видови тастатури
 * 10) Копчиња на тастатурата
 * 11) Видови глувчиња
 * 12) Видови скенери
 * 13) Видови монитори
 * 14) Големина на мониторот
 * 15) Резолуција
 * 16) Видови принтери
 * 17) РАМ-опис
 * 18) РОМ - опис
 * 19) Капацитет на меморија
 * 20) Единици за мемориски капацитет – подредување и определување
 * 21) Главна меморија и помошна меморија
 * 22) меморија за трајно зачувуање и за привремено зачувуање
 * 23) mатична плоча
 * 24) Процесор
 * 25) Брзина - Фреквенција на која работи процесорот
 * 26) ЦД – видови ЦД
 * 27) ДВД – видови ДВД
 * 28) Хард диск

<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">**ПРОГРАМСКИ ДЕЛ НА КОМПЈУТЕРОТ** <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">Компјутерот може да извршува различни операции, но за да знае кои да ги извршува и по кој редослед, потребни му се програми. Програмите управуваат со хардверот и на компјутерот му даваат инструкции за тоа што и како да работи. Програмата е составена од наредби напишани по строго определен редослед. Пишувањето програма се нарекува програмирање. Програмите што често ги користиме ги чуваме на хард дискот и за нив велиме дека се инсталирани во компјутерот. <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">**Сите програми што ги извршува компјутерот го сочинуваат програмскиот дел или софтверот**. <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">Софтверот е поделен на две основни групи: ♦♦<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">системски програми, ♦♦<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">апликативни програми. <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">Системските програми се пишувани за системот. Тие се: оперативен систем, контролни програми и услужни програми. <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">Апликативните програми се пишувани за корисникот, за извршување на некоја работа (на пример за пишување, за цртање...) <span style="color: #000000; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">**Системски програми** <span style="color: #000000; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">Системские програми се оперативниот систем, контролните програми и услужните програми.

<span style="color: #000000; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">__**Оперативен систем**__

<span style="color: #000000; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">**Оперативен систем** (OS − Operating System) е програма без која ниту еден компјутер не може да работи. Тој е врската меѓу компјутерот и корисникот − прима инструкции од корисникот преку тастатурата и дава пораки преку мониторот. Оперативниот систем : одлу чува која програма ќе се изврши и кога, колку меморија ќе им се додели на програмите, се грижи за правилно извршување на командите дадени од корисникот и слично. <span style="color: #000000; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">**Ниту еден компјутер не може да работи без оперативен систем.** <span style="color: #000000; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">Најпознати оперативни системи за персоналните компјутери се Windows и Linux. Linux дистрибуција дизајнирана за образовни институции која е инсталиран во училиштата во Република Македонија е Edubuntu.

<span style="color: #000000; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">__**Контролни програми**__

<span style="color: #000000; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">Контролните програми управуваат со хардверот. Тие ја проверуваат исправноста и ја контролираат работата на хардверот. <span style="color: #000000; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">Најпозната контролна програма е BIOS (Basic Input Output System).

<span style="color: #000000; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">__**Услужни програми**__

<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">Услужните програми ни помагаат при секојдневната работа со компјутерот. Тоа се, на пример: програмите за инсталирање и деинсталирање, програмите за заштита од компјутерските вируси, програмите за местење параметри (време, датум...) и други. <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">Услужните програми се познати под името софтверски алатки. <span style="color: #000000; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">**Апликативни програми** <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">Апликативните програми уште ги нарекуваме апликации и кориснички програми. Тие се пишувани за извршување на некоја задача, на пример за пишување писмо, за цртање, за решавање математички задачи и слично. Некои од нив ги пишуваат корисниците на компјутерот, но постојат и готови програмски пакети. На пример, апликации се: Paint − за цртање, Microsoft Word − за пишување, Windows Media Player − за слушање музика, Windows Messenger − за допишување и други. И компјутерските <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">игри се апликации. Многу од компјутерските игри имаат едукативен карактер. **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14.6667px;">Прашања за Софтвер ** Што го сочинува програмскиот дел на компјутерот? Што е програма? Како се дели софтверот според намената? Како се дели софтверот според тоа како е достапен? Кои се opensource програми? Како се дели платежниот софтвер според тоа како сме го набавиле? Што е оперативен систем? Кои оперативни системи постојат? Кои се основните карактеристики на оперативните системи? Што е мултитаскинг? Што е мултијузер? Елементи на работен прозорец? Што е папка? Што е фајл? Кој го дава името,а кој наставката? Видови фајлови според наставката? =<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">Оперативен систем Windows= =<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">Елементи на оперативниот систем = =<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">Датотеки и папки =

=<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">Вежби за датотеки и папки = =<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">Систематизирање на знаењето за програмскиот дел на компјутерот = =<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">Програмата Notepad= =<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">Електронски калкулатор = =<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">Образовни програми =

www.mk.wikipedia.org <span style="font-family: 'Times New Roman',Times,serif;">www.astronomija.com.mk www.kids.nationalgeographic.com @http://www.bbc.co.uk/schools/typing/

=<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">Ve`bi so obrazovni programi =

media type="custom" key="28862678"

=<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">media type="custom" key="28068249" = = = = = = = = = = = = =

=<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">Помошни програми =

<span style="font-family: Macedonian Tms,serif;">

= =